Zastrzeżenia wierzycieli mogą pojawić się co do przebiegu Postępowania o zatwierdzenie układu oraz samego układu. Kiedy i jak je złożyć?
Choć postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU) jest prowadzone w dużej mierze pozasądowo, to wierzyciele mogą złożyć zastrzeżenia co do jego przebiegu oraz samego układu. Kiedy powinni zareagować? W jakiej formie mogą to zrobić? Dlaczego fakt, że PZU w dużej mierze jest prowadzone pozasądowo, nie jest korzystny z ich punktu widzenia? Jak pozasądowe prowadzenie procesu wpływa na kontrolę nad głosowaniem?
Sygnalizacja nieprawidłowości
Zgodnie z art. 216 ust. 2 p.r. wierzyciel może złożyć nadzorcy układu pisemne zastrzeżenia co do zgodności z prawem przebiegu samodzielnego zbierania głosów. Może też wskazać inne okoliczności, które mogą mieć wpływ na zatwierdzenie układu. Nadzorca układu dołącza zastrzeżenia wierzycieli do sprawozdania składanego do sądu wraz z wnioskiem o zatwierdzenie układu.
Nadzorca układu czuwa nad zgodnością z prawem przedsądowej fazy PZU. Dba on także o zachowanie interesu wierzycieli. Przy tym ma autonomiczną i niezależną wobec dłużnika pozycję prawną. Jego zadaniem jest zapewnienie dostatecznego stopnia zaufania, które powinni okazywać wierzyciele na rzecz dłużnika i przedstawionych propozycji układowych. Wierzyciele nie dysponują środkami zaskarżenia na etapie tworzenia spisu wierzytelności oraz przyjęcia układu.
Na etapie przedsądowym wierzyciele nie mają bezpośredniej możliwości przedstawienia swojego stanowiska sądowi restrukturyzacyjnemu. Jednak ze względu na funkcję jaką pełni nadzorca układu, mogą w pierwszej kolejności zasygnalizować mu dostrzeżone nieprawidłowości. Jeśli pomimo przekazania przez wierzyciela naruszeń czy wadliwości, nadzorca układu ich nie usunie, wierzyciel powinien zgłosić pisemne zastrzeżenia. Czasem ich usunięcie nie jest też możliwe dla nadzorcy. Nie można usunąć na przykład nieprawidłowości polegającej na wysłaniu informacji o sposobie głosowania z naruszeniem przewidzianego w ustawie terminu.
Zastrzeżenia wierzycieli w KRZ
Nadzorca weźmie pod uwagę przy sporządzaniu sprawozdania zastrzeżenia złożone za pośrednictwem systemu teleinformatycznego Krajowego Rejestru Zadłużonych (KRZ). Dołączy je też do sprawozdania składanego do Sądu wraz z wnioskiem o zatwierdzenie układu. Złożenie przedmiotowych zastrzeżeń nie wstrzymuje biegu postępowania restrukturyzacyjnego. Pisemne zastrzeżenia wierzyciel może złożyć wraz z kartą do głosowania, bądź odrębnie. Co do zasady nie ma określonego terminu na zgłaszanie zastrzeżeń. Jednak powinny być one złożone na takim etapie postępowania, w którym znajduje to uzasadnienie np. podczas głosowania nad układem. To ze względu na ich zakres przedmiotowy, tj. co do zgodności z prawem przebiegu samodzielnego zbierania głosów lub wskazania innych okoliczności, które mogą mieć wpływ na zatwierdzenie układu.
Ponadto ponieważ zastrzeżenia muszą zostać załączone do sprawozdania nadzorcy układu, zasadne jest ich złożenie zanim nadzorca złoży do Sądu ten dokument.
Co może budzić zastrzeżenia
Nadzorca nie ma obowiązku ustosunkowania się do złożonych zastrzeżeń. Jego stanowisko może być jednak istotne przy ocenie sprawy przez sąd. Nadzorca może uznać, że podniesiona przez wierzyciela kwestia jest istotna i wymaga wyjaśnienia. Wtedy dobrą praktyką będzie złożenie przez niego stanowiska wobec zastrzeżenia. Stanowisko nadzorcy układu najczęściej uwzględniane jest w treści jego sprawozdania.
Zastrzeżenia mogą dotyczyć w szczególności informacji o wadliwym przebiegu głosowania. Bywa, że dotyczą też niewłaściwego ujęcia w spisie wierzycieli wierzytelności wierzyciela składającego zastrzeżenia lub innego wierzyciela. Wierzyciel może też mieć zastrzeżenia co do zdarzeń, które wpływają na wiarygodność dłużnika w kontekście wykonania przyjętego układu, niezgodnym z prawem lub należytą starannością działaniu nadzorcy układu, niezgodności z prawem propozycji układowych, czy okolicznościach wpływających na oczywisty brak wykonalności układu. Zastrzeżenia mogą zatem dotyczyć kwestii rzutujących na ocenę przesłanek zatwierdzenia układu, bądź informacji o prowadzeniu postępowania w sposób niezgodny z procedurą udzielania pomocy publicznej.
Zastrzeżenia może też zgłosić podmiot, który został pominięty w procedurze zbierania głosów jako wierzyciel, a który twierdzi, że posiada roszczenia wobec dłużnika. Taki potencjalny wierzyciel zostanie uznany za spornego. Stanie się tak jednak tylko wtedy, gdy jego twierdzenia znajdują oparcie w stanie faktycznym sprawy. Nie chodzi tutaj więc o pozorną wierzytelność. Twierdzenia te powinny być co najmniej uprawdopodobnione. Po otrzymaniu pisemnych zastrzeżeń nadzorca powinien przekazać je dłużnikowi z wezwaniem do niezwłocznego ustosunkowania się. Dłużnik na tym etapie może uznać wierzytelność, która w ten sposób zostanie objęta układem i nie będzie stanowiła wierzytelności spornej.
Zastrzeżenia a zmiana propozycji układowych
Należy pamiętać, że zastrzeżenia trzeba zgłaszać w określonej formie, a więc wyłącznie za pośrednictwem KRZ. Tylko takie nadzorca układu jest zobowiązany dołączyć do swojego sprawozdania, które składa do sądu wraz z wnioskiem o zatwierdzenie układu. Dzięki temu Sąd restrukturyzacyjny będzie mógł wziąć je pod uwagę przy rozważaniu, czy zachodzą przeszkody do zatwierdzenia układu. W przypadku zgłoszenia trafnych zastrzeżeń co do prawidłowości procedury (np. zgłoszenia propozycji układowych niezgodnych z prawem bądź propozycji układowych przewidujących udzielenie pomocy publicznej wymagającej zgody właściwego organu) dłużnik będzie mógł zmienić propozycje układowe na zgodne z prawem. To np. propozycje przewidujące udzielenie pomocy publicznej w zakresie, który nie wymaga zgody właściwego organu. Ze zmianą propozycji układowych wiązać się będzie konieczność powtórzenie całej procedury głosowania. W przeciwnym razie, mimo uzyskania wymaganej większości, sąd nie zatwierdzi układu z uwagi na jego sprzeczność z prawem.
Autorzy: Natalia Korotczuk, Maciej Woźniak, Marta Łużyńska.
