Wiele układów w restrukturyzacji ma kruche podstawy, dlatego mnóstwo postępowań kończy się niepowodzeniem.
Przedsiębiorcy coraz częściej korzystają z narzędzi restrukturyzacji. Jednak wiele postępowań kończy się niepowodzeniem. Tylko w styczniu i lutym tego roku w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ) ukazało się 371 postanowień o zatwierdzeniu układu, 121 postanowień o uchyleniu zatwierdzonego wcześniej układu i 8 postanowień w przedmiocie stwierdzenia wykonania układu.
Małe szanse na sukces
Dla porównaniaw całym 2024 r. sądy wydały ponad 2 tys. postanowień o zatwierdzeniu układu, a w prawie 400 przypadkach odmówiły jego zatwierdzenia. W 58 przypadkach sąd stwierdził wykonanie układu, natomiast 300 układów uchylił.
Zdecydowana większość układów została zatwierdzona w pozasądowym postępowaniu o zatwierdzeniu układu, zwanym potocznie PZU. Przeważnie dotyczyły one osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą (78 proc.). Kilka tysięcy układów jest jeszcze w trakcie wykonywania, co oznacza, że przedsiębiorcy kontynuują działalność. Zaledwie 3 proc. układów było zatwierdzonych w postępowaniu sądowym.
Analiza uchylonych układów, czyli restrukturyzacji zakończonych ostatecznie fiaskiem, pokazuje, że zdecydowana większość (aż 85 proc.) została zatwierdzona w latach 2023–2024. W 60 proc. przypadków od momentu zatwierdzenia układu do jego uchylenia minęło mniej niż półtora roku, a 30 proc. sądy uchyliły w ciągu roku. Uwzględniając czas potrzebny na uprawomocnienie się postanowienia o zatwierdzeniu układu, planowaną często kilkumiesięczną karencję w spłacie pierwszej raty oraz okres rozpatrywania wniosku o uchylenie układu przez sąd, można wnioskować, że w większości przypadków dłużnik nie posiadał zdolności do jego wykonania już na etapie zatwierdzania przez sąd. Tylko w 13 na 121 przypadków okres od zatwierdzenia układu do jego uchylenia wynosił co najmniej trzy lata.
Niezbędna analiza
W przypadku spółek prawa handlowego średni okres spłaty rat układowych wynosi pięć lat, a maksymalny okres spłaty – dwanaście lat. Jednorazową spłatę zobowiązań po uprawomocnieniu się postanowienia o zatwierdzeniu układu przewidziano jedynie w 6 proc. przypadków, a konwersję wierzytelności na udziały w zaledwie 5 proc.. W 41 proc. układów spłatę pierwszej raty zaplanowano po upływie miesiąca od momentu obwieszczenia prawomocnego postanowienia o zatwierdzeniu układu przez sąd, a w 34 proc. – po trzech miesiącach. Maksymalny okres karencji w spłacie pierwszej raty układowej wynosił rok.
Planowanie czasu wykonywania układu oraz odroczenia w regulowaniu zobowiązań układowych powinno być poprzedzone wnikliwą i rzetelną analizą ekonomiczno-finansową dłużnika. Równie ważna jest wcześniejsza ocena jego zdolności do generowania przepływów pieniężnych zarówno przed wdrożeniem środków restrukturyzacyjnych, jak i po ich wdrożeniu.
Czas na wagę złota
Opinia o możliwości wykonania układu jest kluczowa dla sądu, który może nie zatwierdzić układu zbudowanego na kruchych podstawach ekonomicznych. Autorem opinii jest nadzorca lub zarządca, którzy są niezależni od dłużnika. Wyzwaniem, które przed nimi stoi w PZU jest krótki czas. W jego trakcie muszą dokonać pogłębionej analizy modelu biznesowego dłużnika oraz zrewidować przedkładane im prognozy przepływów pieniężnych. Niestety często, nawet przy dobrych chęciach, doradcy restrukturyzacyjni muszą opierać się na założeniach dłużnika i zaufać jego optymizmowi. Dobrą praktyką, która poprawiłaby jakość analiz i prognoz, byłoby formułowanie przez wierzycieli instytucjonalnych (instytucje finansowe, urzędy skarbowe, ZUS) oraz przez sądy wymogów co do treści opinii o możliwości wykonania układu oraz jakości prezentowanych danych. Nadzorcy oraz zarządcy działają przecież w interesie wierzycieli, a tylko wykonany a nie wyłącznie zatwierdzony układu taki interes zabezpiecza.
Autorzy:
Dr Ulyana Zaremba, adiunkt w katedrze ekonomii i finansów w Wyższej Szkole Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie, ekspertka CMT Advisory
Dr Patryk Filipiak, wspólnik w kancelarii Filipiak Babicz Legal
