Zmienił się czas trwania PZU i terminy na sporządzenie kluczowej dokumentacji. W efekcie wierzyciele są lepiej chronieni, a PZU mniej elastyczne.
Przedsiębiorcy od lat wśród form restrukturyzacji najchętniej wybierają Postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU). Popularność zawdzięcza ono szybkiej ochronie majątku przed egzekucją oraz ochronie kluczowych umów przed wypowiedzeniem. Jak działa to postępowanie i co się zmieniło po nowelizacji prawa restrukturyzacyjnego, która weszła w życie w sierpniu 2025 r.?
Przebieg postępowania i wymagana dokumentacja
W celu rozpoczęcia PZU, dłużnik najpierw zawiera umowę z doradcą restrukturyzacyjnym, następnie wyznaczony zostaje dzień układowy. Na koniec nadzorca dokonuje stosownego obwieszczenia w KRZ. W praktyce dzień układowy zwykle pokrywa się z dniem obwieszczenia. Z chwilą obwieszczenia rozpoczyna się czteromiesięczna ochrona dłużnika przed egzekucją.
Dokonanie obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego jest możliwe wyłącznie po sporządzeniu spisu wierzytelności, spisu wierzytelności spornych oraz wstępnego planu restrukturyzacyjnego. W tym zakresie przepisy się nie zmieniły. W spisie wierzytelności ujawnia się wierzycieli objętych układem. Spis wierzytelności spornych jest równie istotny, ponieważ pozwala na weryfikację czy postępowanie w ogóle można przeprowadzić. Nie jest to możliwe, gdy suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania nad układem przekracza 15 proc. sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem. Wstępny plan restrukturyzacyjny zawiera wstępną diagnozę problemów ekonomicznych dłużnika, planowane środki restrukturyzacyjne, harmonogram oraz prognozowane koszty.
Dopiero sporządzenie tych dokumentów uprawnia nadzorcę układu do dokonania obwieszczenia. Należy przez to rozumieć ich opracowanie oraz umieszczenie w aktach postępowania prowadzonych w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (sprawy te są prowadzone pod sygnaturą GRz-nu).
Nowe zasady i potencjalne konsekwencje ich naruszenia
Kluczową rolę w prawidłowym przebiegu PZU odgrywa nadzorca układu. Do jego podstawowych obowiązków należy nadzór nad czynnościami podejmowanymi dłużnika oraz sporządzenie dokumentów. Dokumenty są podstawą prowadzenia postępowania, a także umożliwiają ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej dłużnika. Odgrywają one istotną rolę, dlatego ustawodawca określił ramy czasowe na ich sporządzenie.
Kluczowym etapem PZU jest głosowanie nad układem. Aby mogło zostać przeprowadzone, konieczne jest sporządzenie: spisu wierzytelności oraz spisu wierzytelności spornych, planu restrukturyzacyjnego, opinii o możliwości wykonania układu, testu prywatnego wierzyciela, testu zaspokojenia. Nowym dokumentem jest test zaspokojenia, który – podobnie jak test prywatnego wierzyciela – zawiera porównanie stopnia zaspokojenia poszczególnych wierzycieli zarówno w układzie, jak i w hipotetycznym postępowaniu upadłościowym dłużnika.
Przed wejściem w życie nowelizacji przepisów prawa restrukturyzacyjnego z 23 sierpnia 2025 r. termin na sporządzenie dokumentów nie był wyraźnie sprecyzowany. Prowadziło to do sytuacji, w której wierzyciele mieli mało czasu na zapoznanie się z nimi. W praktyce zdarzało się, że dokumenty w ogóle nie były sporządzane.
Nowelizacja wprowadziła obowiązek złożenia w KRZ kompletu wymienionych dokumentów co najmniej na 30 dni przed rozpoczęciem zbierania głosów wierzycieli albo przed zgromadzeniem wierzycieli, jeżeli zostało zwołane.
Mniej czasu na przygotowanie dokumentacji
W typowym PZU, dłużnik jest objęty ochroną, która trwa cztery miesiące od dnia dokonania obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego. Tym samym nowelizacja wydłużyła termin na złożenie wniosku o zatwierdzenie układu do czterech miesięcy. Ten czas jest liczony od obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego. Przepisy ustanawiają przy tym minimalny termin na wysłanie wierzycielom informacji o sposobie głosowania. Są one wysyłane razem z pouczeniem o sposobie uwierzytelnienia się w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie sądowe oraz wypełnienia karty do głosowania lub zawiadomienia o terminie zgromadzenia wierzycieli, którzy nie oddali głosu. Oznacza to, że dłużnik musi uwzględnić konieczność wysłania zawiadomień z odpowiednim wyprzedzeniem. Powinno się to stać co najmniej 22 dni przed upływem wskazanego czteromiesięcznego terminu.
Z kolei sporządzenie dokumentów przez nadzorcę ma nastąpić w terminie co najmniej 30 dni przed dniem rozpoczęcia zbierania głosów wierzycieli. W efekcie oznacza to, że realny czas pozostający na przygotowanie dokumentacji w ramach czteromiesięcznego okresu ulega dalszemu istotnemu skróceniu. Przy tym przez sporządzenie dokumentów należy rozumieć umieszczenie ich w aktach sprawy.
Wierzyciele lepiej chronieni, PZU mniej elastyczne
Wspomniana dokumentacja ma umożliwić wierzycielom podjęcie świadomej decyzji odnośnie głosowania za układem albo przeciwko układowi. Z tego względu konieczne było zapewnienie wierzycielom odpowiedniego czasu na zapoznanie się z nimi. Naruszenie terminu może prowadzić do pozbawienia wierzycieli tej możliwości. Co więcej, jako naruszenie przepisów postępowania, może także stanowić podstawę do odmowy zatwierdzenia układu.
PZU po zmianie przepisów nadal pozostaje atrakcyjne, ale nie jest już jednak tak elastyczne, jak wcześniej.
Autorzy: Piotr Kempiński, Oliwia Łuczak
