Jest przełom w temacie restrukturyzacji SPZOZ. Sąd uznał, że realizacja zadań publicznych nie wyłącza możliwości restrukturyzacji na tych samych zasadach, co inne podmioty lecznicze.
Spór o zdolność restrukturyzacyjną samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej (SPZOZ) trwał w doktrynie i praktyce od dawna. Decyzja Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto w Poznaniu z 19 lutego 2026 r. okazała się momentem przełomowym. Sąd po raz pierwszy wydał postanowienie o otwarciu postępowania sanacyjnego wobec SPZOZ. Uznał, że nie prowadzi to do pokrzywdzenia wierzycieli.
Przełomowa decyzja sądu w Poznaniu
Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto 19 lutego tego roku otworzył postępowanie sanacyjne wobec Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Kole (sprawa PO1P/GRs/3/2026). Przyjął, że SPZOZ, posiadając osobowość prawną, prowadząc działalność we własnym imieniu, zaciągając zobowiązania i ponosząc za nie pełną odpowiedzialność, spełnia przesłanki przedsiębiorcy określone w prawie restrukturyzacyjnym. Istotnym elementem uzasadnienia było wskazanie, że realizacja zadań publicznych nie wyłącza korzystania z restrukturyzacji na tych samych zasadach, co inne podmioty lecznicze.
Wpływ postępowania sanacyjnego na sytuację SPZOZ
Sąd zauważył, że postępowanie sanacyjne pozwala wstrzymać egzekucje, renegocjować umowy, restrukturyzować zatrudnienie i sprzedać zbędne składniki majątku. Łącznie służy to wszystko ochronie majątku i rzeczywistemu zaspokojeniu wierzycieli. Sąd odrzucił zarzut, że otwarcie sanacji miałoby automatycznie prowadzić do pokrzywdzenia wierzycieli. Zwrócił uwagę, że prawdziwym zagrożeniem jest narastanie zadłużenia aż do stanu niewypłacalności likwidacyjnej placówki.
Nowelizacja prawa restrukturyzacyjnego – test interesów wierzycieli
Znaczenie omawianej decyzji wzmacniają zmiany ustawowe, a przede wszystkim nowelizacja prawa restrukturyzacyjnego z dnia 23 sierpnia 2025 r. Najznamienitszą nowością jest wprowadzenie tzw. testu ochrony najlepszych interesów wierzyciela. Podlega on badaniu na etapie zatwierdzania układu, a nie przy otwarciu postępowania. Oznacza to, że otwarcie postępowania sanacyjnego nie skutkuje pokrzywdzeniem wierzycieli w rozumieniu art. 8 ust. 1 tej ustawy. Interesy wierzycieli chronione są przez test porównujący poziom zaspokojenia w układzie z hipotetycznym scenariuszem alternatywnym.
Skutki praktyczne dla sektora ochrony zdrowia
Orzeczenie sądu pokazuje, że możliwe jest pogodzenie interesu publicznego, jakim jest nieprzerwana realizacja świadczeń zdrowotnych, z interesami wierzycieli. Postępowanie restrukturyzacyjne nie prowadzi do likwidacji szpitala czy utraty ciągłości działania. Zamiast tego tworzy warunki do uzdrowienia finansów SPZOZ. Przy tym SPZOZ zachowuje społeczną misję jednostki medycznej.
Oczekiwanie na rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego
Znaczenie decyzji w sprawie SPZOZ w Kole nabiera dodatkowej wagi w kontekście oczekiwanego rozstrzygnięcia prawnego przez Sąd Najwyższy (III CZP 41/25). Może ono może przesądzić trwałości i jednolitości tego kierunku w praktyce orzeczniczej. Jeśli SN podzieli ten pogląd, zostanie potwierdzona powszechna dostępność instrumentów restrukturyzacyjnych również dla SPZOZ.
Stanowisko sądu w Poznaniu oraz zmiany ustawowe jednoznacznie wskazują, że SPZOZ może korzystać z postępowania sanacyjnego. I to na takich zasadach, jak inne podmioty prowadzące działalność leczniczą. Decyzja ta ma potencjał przełomowy dla praktyki restrukturyzacyjnej w ochronie zdrowia publicznego w Polsce.
