Dopuszczenie obligatariusza do samodzielnego działania w postępowaniu restrukturyzacyjnym emitenta obligacji pomniejsza siłę głosu kuratora, nawet jeśli obligatariusz ostatecznie nie weźmie udziału w głosowaniu nad układem.
Prawo restrukturyzacyjne w art. 362 i następnych, przewiduje odrębną regulację dla postępowań prowadzonych wobec emitentów obligacji. Zasadą jest, że obligatariuszy w postępowaniu reprezentuje kurator, który bierze udział w głosowaniu nad układem. Ustawa dopuszcza jednak samodzielny udział obligatariusza. Do udziału w postępowaniu może go dopuścić sędzia-komisarz osobiście lub przez pełnomocnika.
Problem głosu obligatariusza
W przypadku gdy obligatariusze głosują na zgromadzeniu wierzycieli osobiście lub przez pełnomocnika, siłę głosów kuratora pomniejsza się o wartość wierzytelności głosujących obligatariuszy. Natomiast liczbę przysługujących kuratorowi głosów pomniejsza się o liczbę głosujących obligatariuszy.
W doktrynie zaprezentowano pogląd, zgodnie z którym siłę głosu kuratora pomniejsza się wyłącznie o głosy faktycznie oddane, nie zaś o wierzytelności wszystkich obligatariuszy dopuszczonych do samodzielnego udziału. Konsekwencją tego stanowiska jest swoiste „przekazanie” niewykorzystanego głosu z powrotem kuratorowi. Stanowisko to budzi zasadnicze wątpliwości.
Problematyczne sformułowanie
Nietrafny wydaje się argument, że ustawa odróżnia „wierzycieli uprawnionych do głosowania” od „wierzycieli głosujących”. Przepisy odrębne regulują w jakim trybie działa obligatariusz – opisują jego samodzielny udział w postępowaniu, a nie efekt tego działania w postaci oddania głosu. Ustawodawca posłużył się bowiem trybem niedokonanym („głosują”), a nie dokonanym („zagłosują”), jak w art. 119 ust. 1 p.r. („wypowie się”).
Konsekwencje odmiennego odczytania art. 367 ust. 2 p.r. byłyby zresztą kłopotliwe. Gdyby art. 367 ust. 2 p.r. odnosił się do aktu głosowania, trzeba by rozstrzygać, czy siłę głosu kuratora pomniejsza każdy oddany głos, czy tylko ważny (por. art. 119 ust. 1 p.r.).
Kluczowy jest cel
Odrębna regulacja restrukturyzacji emitentów obligacji realizuje dwa cele. Jeden z nich to zabezpieczenie prawa obligatariuszy przez ustanowienie kuratora. Drugi to usprawninie postępowania, ponieważ grupa obligatariuszy bywa bardzo liczna.
Regulacja ta nie ma natomiast na celu ochrony siły głosu kuratora jako takiej. Kurator reprezentuje prawa ogółu obligatariuszy, nie zaś interesy poszczególnych z nich. Powiększanie jego głosu o niewykorzystane głosy obligatariuszy wyłączonych spod jego reprezentacji nie służy ochronie ich partykularnych interesów.
Definitywny charakter dopuszczenia
Obligatariusz dopuszczony do samodzielnego działania staje się „zwyczajnym” uczestnikiem postępowania. Jego udział nie może mieć charakteru warunkowego. Nie sposób jednocześnie mówić o samodzielnym udziale obligatariusza w postępowaniu i odrzucać definitywne wyłączenie go spod reprezentacji kuratora.
Odrębną kwestią pozostaje możliwość rezygnacji przez obligatariusza z samodzielnego udziału w postępowaniu, co należy uznać za dopuszczalne. W takim wypadku następuje jednak „powrót” głosu do kuratora (nie „przekazanie”).
Wstrzymanie się od głosu jako uprawnienie wierzyciela
Wierzyciel uprawniony do głosowania może oddać głos za układem albo przeciwko niemu. Może też nie wziąć udziału w głosowaniu (postępowanie restrukturyzacyjne nie przewiduje obowiązku głosowania, jest to wyłącznie uprawnienie wierzyciela). Wstrzymanie się od głosu jest formą ustosunkowania się do głosowania i może istotnie wpłynąć na jego wynik.
Kurator również nie ma obowiązku udziału w głosowaniu, a więc może wstrzymać się od głosu. Skoro zatem od głosu może wstrzymać się kurator, to tym bardziej może to uczynić obligatariusz działający samodzielnie.
Wnioski
Przyjęcie, że nieskorzystanie przez obligatariusza z prawa głosu skutkuje „przekazaniem” tego głosu kuratorowi i zwiększeniem jego siły głosu, prowadzi do nieuzasadnionego uszczuplenia praw obligatariusza względem pozostałych uczestników postępowania. Wstrzymanie się od głosu jest jednym z uprawnień wierzyciela uprawnionego do głosowania.
